De advocaat van de duivel: je standpunt toetsen met AI

Hoe sterk is jouw aanpak als iemand er echt tegenin gaat? Niet beleefd, niet omzichtig, maar met drie stevige tegenargumenten op rij?

Dat is precies wat AI kan doen. En dat maakt het een verrassend nuttige leerpartner in een opleiding of teamvergadering. Niet als antwoordmachine, maar als opponent. Iemand die jouw standpunt serieus neemt en er dan systematisch de zwakke plekken in zoekt.

Deze LUDO duurt tien minuten. Je hebt geen materiaal nodig, geen voorbereiding en geen groepen. Hij werkt voor vijf mensen rond een vergadertafel en evengoed voor twintig in een aula. En hij is inzetbaar op elk people skills-thema: feedback geven, assertief communiceren, moeilijke gesprekken voeren, omgaan met weerstand. Je vult het kader in met de inhoud die past bij jouw context.

Doelen

- Een eigen standpunt of aanpak expliciteren en toetsen

- Ontdekken waar de zwakke schakels zitten in de eigen redenering

- Kritischer leren kijken naar vanzelfsprekende overtuigingen

- Kennismaken met AI als leerpartner in een opleidingscontext

Groepsgrootte, timing & setting

• 
  

• Groep: 5 tot 50 deelnemers, individueel werkend

• Timing: 10 minuten

• Setting: fysiek, online of hybride

• Materiaal: elke deelnemer heeft toegang tot een AI-chatbot (ChatGPT, Gemini, Claude, Co-Pilot of een andere)

Hoe het werkt

Elke deelnemer formuleert een standpunt over het thema van de sessie. Dat mag een overtuiging zijn, een aanpak of een mening. Iets wat ze écht denken, niet wat ze denken te horen te zeggen.

Bij feedback geven, bijvoorbeeld: "Ik geef feedback het liefst direct en concreet, zonder lang om de pot te draaien."

Ze typen dat standpunt in de chatbot met de volgende instructie:

Speel de advocaat van de duivel. Ik beweer dat [standpunt]. Geef me drie stevige tegenargumenten, zonder compromissen.

Deelnemers lezen de tegenargumenten. Ze kiezen er één dat hen het meeste raakt, en noteren in één zin waarom dat argument moeilijk te weerleggen is en waarom ze dit geselecteerd hebben.

Opties:

1. Zet de deelnemers vervolgens in subgroepen. Laat hen de tegenargumenten met elkaar delen en laat hen het beste tegenargument selecteren. Dit wordt plenair gepresenteerd aan de rest van de groep.

2. Plenair leest elke deelnemer zijn standpunt voor én het tegenargument dat het meeste indruk maakte. De facilitator verzamelt de inzichten op een flipchart of digitaal bord.

Waarom dit werkt

Mensen verdedigen standpunten anders als er iemand tegenover hen staat. Het probleem in een opleidingscontext is dat die tegenstand zelden echt scherp is. Collega's zijn beleefd. Medecursisten willen geen conflict. AI kent die sociale drempel niet.

Doordat AI systematisch en zonder omwegen tegenargumenten formuleert, ontdekken deelnemers snel waar hun redenering wankel staat. Dat is geen aanval op de persoon, dat is een aanval op het argument. En dat verschil maakt het gesprek dat volgt eerlijker en rijker.

De plenaire ronde is het eigenlijke leerdoel: wie durft zijn meest kwetsbare argument te delen, opent een gesprek dat zelden vanzelf op gang komt.

Variaties

- Korter: sla de plenaire ronde over en laat deelnemers hun inzicht delen in de chat of op een post-it.

- Dieper: laat deelnemers na de plenaire ronde hun standpunt herschrijven op basis van de tegenargumenten. Vraag AI dan om de nieuwe versie opnieuw uit te dagen.

- Als opener: gebruik de activiteit aan het begin van een module om voorkennis te activeren en aannames zichtbaar te maken.

- In een vergadering: werkt ook zonder opleidingscontext. Elk teamlid toetst zijn voorstel voor de vergadering begint. De bespreking die volgt, is scherper.

LOLA-variant

Identiek aan de fysieke versie. Deelnemers werken individueel en plakken het tegenargument dat het meeste bijbleef in de chat. De facilitator screent de reacties en kiest er twee of drie uit om plenair te bespreken. Vraag daarna aan de groep: wie herkent dit argument, en wie niet?