AI-reflectielab: reflecteren, bevragen en kiezen met AI

AI-chatbots zoals ChatGPT, Gemini, Copilot, GROK, Claude en andere tools worden vandaag al veel gebruikt om content te maken, opleidingen voor te bereiden en snel te sparren over ideeën. Maar AI is ook heel bruikbaar tijdens een opleiding of workshop: als denkkatalysator die deelnemers helpt om sneller alternatieven te zien, betere keuzes te maken en input helder te structureren.

In deze activiteit zetten we AI in bij reflectie, het verruimen van perspectieven, het aanscherpen van opties en het maken van een synthese.

De meerwaarde zit in het bredere perspectief, het sneller verkennen van mogelijkheden en het ondersteunen van prioritering en samenvatting.

Tegelijk blijven we kritisch: AI kan overtuigend klinken zonder correct te zijn, kan bias versterken en vraagt aandacht voor privacy. Daarom gebruiken we AI niet als antwoordmachine, maar als sparringpartner, binnen duidelijke afspraken. Deze activiteit werkt met eender welke chatbot; de structuur blijft dezelfde.

Doelen

• Reflecteren op een concreet praktijkvraagstuk

• Ideeën genereren en verrijken

• Argumenten aanscherpen

• Alternatieven onderzoeken

• Prioriteiten bepalen op basis van expliciete criteria

• Een gedragen en onderbouwde beslissing formuleren

• Kritisch omgaan met AI-output

• Leren formuleren van gerichte prompts

Groepsgrootte, Timing & Setting

• 6 – 24 deelnemers

• 60 minuten

• Online, offline of hybride

• Elke deelnemer of duo beschikt over toegang tot een AI-chatbot

Voorbereiding

De facilitator:

• Formuleert één centrale praktijkvraag (bv. “Hoe verhogen we betrokkenheid in hybride teams?”)

• Maakt duidelijke privacy-afspraken (geen gevoelige data invoeren)

• Bereidt een slide voor met AI-gebruiksregels:

  • AI is sparringpartner, geen beslisser

  • Check altijd output kritisch

  • Geen vertrouwelijke info delen

• Voorziet voorbeeldprompts per fase

Stap-voor-stap

Presenteer de centrale vraag, bv: “Hoe verhogen we betrokkenheid in hybride teams?”

1. Reflectie – individueel denken met AI

Eerst zonder AI (2–3 min)

Elke deelnemer noteert individueel:

• 3 mogelijke ideeën/aanpakken rond de centrale vraag

• 1 twijfel of risico dat nog niet opgelost is

Dan met AI (3–5 min)

Deelnemers noteren hun antwoorden in AI en vragen AI om hun denken te verruimen.

Korte voorbeeldprompt:“Geef 1 kritische vraag en 3 andere invalshoeken bij deze vraag: [vraag].”

Output: elke deelnemer noteert 2 nieuwe invalshoeken die bruikbaar lijken.

2. Delen – werken met de output van anderen

Deelnemers vormen trio’s.

Regel: je werkt niet met je eigen ideeën, maar met de AI-output van een ander.

Uitwisselen (1 min)

Iedereen geeft enkel door:

• de 3 nieuwe AI invalshoeken uit stap 1 + de kritische vraag

• (optioneel) de grootste twijfel/het risico dat ze noteerden

Versterken met AI (5–7 min

)Gebruik de invalshoeken van je partner en vraag AI om ze scherper te maken of te vertalen naar concrete opties.

Korte voorbeeldprompt:“Maak van deze 3 invalshoeken 3-5 concrete opties: [plak invalshoeken].”

Output: trio kiest 3 opties die ze de moeite waard vinden om verder te onderzoeken.

3. Synthese en presentatie – prioriteren en onderbouwen met AI

Per trio.

Keuze maken (3 min)

Selecteer samen de 2 beste opties.

Criteria toepassen met AI (5–7 min)

Laat AI de opties beoordelen op vaste criteria (bv. impact, haalbaarheid, risico).

Korte voorbeeldprompt:“Vergelijk optie A en B op impact, haalbaarheid en risico.”

En laat Ai de kritische vraag beantwoorden met de opties in het achterhoofd.

Synthese voorbereiden met AI (3–5 min)

Maak één gezamenlijke keuze en formuleer die helder.

Korte voorbeeldprompt:“Vat onze keuze samen in 3 bullets: keuze, reden, eerste stap.”

Presentatie (max 2 min per groep)

Elke groep presenteert:

• de gekozen optie

• waarom (op basis van criteria)

• de eerste concrete stap

4. Debriefing – reflecteren op het proces en AI-gebruik

Beperk tot enkele vragen:

• Wanneer hielp AI echt om verder te komen?

• Wanneer moest je AI-output bewust corrigeren of negeren?

• Wat deed het werken met de output van anderen met je veiligheid en openheid?

• Wat neem je mee naar je eigen werkpraktijk?