Drie activiteiten om je hele groep aan de slag te laten gaan met ontvangen feedback

Je laat je deelnemers in duo's een lastig gesprek spelen. Daarna vraag je hen om elkaar feedback te geven. Meestal krijg je twee dingen: feedback die binnen dat ene duo blijft hangen of een beleefde “het ging goed” waar niemand iets aan heeft.

Het probleem zit meestal bij de vorm van de instructie. “Geef elkaar feedback” laat te veel open: wie begint, waarover gaat het, hoe eerlijk mag het zijn? Geef je de instructie structuur, dan wordt ze veilig, eerlijk en bruikbaar, terwijl de output ook de rest van de groep bereikt.

Hieronder staan drie activiteiten om een hele groep tegelijk feedback te laten geven én om die feedback te centraliseren voor alle deelnemers. Ze werken voor trainers, teamleads en facilitatoren. Je zet ze in na elk moment waarop mensen in duo of trio iets hebben getest.

De gedeelde basis: hoe je feedback veilig houdt

Voor je een van de drie activiteiten inzet, leg je één spelregel vast die in alle drie terugkomt. Die regel zorgt voor veiligheid en evenwicht in het geven van de feedback.

Geef en ontvang feedback in drie stappen:

• De ontvanger opent zelf. Wie net het rollenspel deed, zegt eerst wat volgens hem goed ging en wat hij anders wil. Door zelf de deur te openen, bepaalt hij mee waarover de feedback gaat, en dat haalt de spanning eruit.

• De gever vult aan. Hij voegt twee dingen toe: één sterkte die hij echt zag en één concreet werkpunt. Dat evenwicht houdt de feedback bruikbaar, want met alleen complimenten groeit niemand en met alleen werkpunten luistert niemand nog.

• Samen één concrete actie. Ze gieten het samen in één actie, zo scherp dat de ontvanger ze de volgende keer meteen kan uitvoeren. Bijvoorbeeld: “open je volgende gesprek met de afspraak die je wil maken.”

Deze drie stappen duren samen slechts twee minuten. Ze vormen de kern die in elke activiteit hieronder terugkomt.

1. De feedbackcarrousel

Iedereen geeft, iedereen krijgt, en de lessen reizen rond.

Wanneer gebruik je dit? Na een rollenspel in duo's, als je energie in de groep wil en wil dat de lessen rondgaan in plaats van bij elk koppel te blijven.

Doel: van een reeks losse duo-gesprekken één gedeelde set lessen maken, met iedereen in beweging.

Groepsgrootte: 8 tot 24.

Duur: 20 tot 30 minuten.

Materiaal: geen, eventueel een kaartje voor je top drie.

Hoe het werkt:

• Speel in duo's. Elk koppel speelt kort een lastig gesprek, bijvoorbeeld een collega aanspreken die zijn deel van het werk structureel te laat aanlevert.

• Geef feedback volgens de gedeelde basis. De ontvanger opent, de gever vult aan, samen kiezen ze één actie.

• Vertaal naar lessen. Iedereen zet zijn feedback om in twee of drie lessen die ook voor anderen nuttig zijn.

  • Wie gaf, vertaalt wat hij zag (“wachten tot de ander uitgesproken was, werkte beter dan meteen mijn punt maken”).

  • Wie kreeg, vertaalt wat hij meeneemt (“ik schoot te snel in de verdediging”).

• Draai de carrousel. Zet de groep in een binnen- en een buitenkring met de gezichten naar elkaar. Elk tweetal deelt kort zijn belangrijkste les. Na een minuut schuift de buitenkring een plaats op en vertel je je les aan iemand nieuw. Doe dat drie of vier keer.

• Oogst je top drie. Iedereen kiest uit alles wat hij gaf, kreeg en onderweg hoorde zijn drie belangrijkste lessen. Wie wil, deelt er één plenair.

Waarom dit werkt. Door je les telkens opnieuw te vertellen aan iemand nieuw, herhaal je actief wat je leerde, waarbij elke herhaling de les korter en scherper maakt. Je hoort ondertussen de lessen van een stuk of vijf anderen, dus je vertrekt met meer dan wat je eigen duo opleverde. Door op het einde een top drie te kiezen, zet je losse indrukken om in een paar concrete voornemens.

2. De sneeuwbal

De feedback groeit van twee naar de hele groep.

Wanneer gebruik je dit? Na een rollenspel in duo's, als je wil dat de groep samen een paar gedeelde lessen opbouwt in plaats van losse individuele inzichten.

Groepsgrootte: 8 tot 32.

Duur: 25 tot 40 minuten.

Materiaal: flipchart of gedeeld scherm.

Doel: van veel individuele feedback één set gedragen groepslessen maken.

Hoe het werkt:

• Speel in duo's en geef feedback. Dezelfde start: het rollenspel over de collega die te laat aanlevert, feedback volgens de gedeelde basis.

• Kies per duo één les. Elk koppel kiest samen de belangrijkste les uit hun feedback en vat ze in één zin samen.

• Word een kwartet. Twee duo's schuiven samen. Ze vertellen elkaar hun les en kiezen samen de twee sterkste van de vier.

• Word een achttal. Twee kwartetten komen samen en kiezen opnieuw, nu de drie sterkste lessen.

• Breng het plenair samen. Elke groep van acht presenteert zijn top drie. Samen cluster je de overlappende lessen tot een gedeelde lijst op flipchart.

• Oogst persoonlijk. Iedereen kiest uit de groepslijst zijn eigen top drie om mee te nemen.

Waarom dit werkt. Bij elke stap moeten deelnemers kiezen en hun keuze verdedigen, wat hen dwingt de feedback scherper te formuleren. De lessen die de hele weg overleven, zijn de breedst gedragen, dus de groep eindigt met inzichten die voor iedereen herkenbaar zijn. En omdat iedereen heeft meegebouwd aan die lijst, voelt ze van de groep zelf.

3. De feedbackgalerij

De lessen hangen aan de muur, de groep wandelt erlangs.

Wanneer gebruik je dit? Na een rollenspel in duo's of trio's, als je beweging wil en wil dat iedereen zelf kiest welke lessen van anderen hij meeneemt.

Groepsgrootte: 8 tot 40.

Duur: 25 tot 35 minuten.

Materiaal: bladen, stiften, stickers.

Doel: de lessen van alle duo's zichtbaar maken en iedereen laten kiezen wat bij hem past.

Hoe het werkt:

• Speel in duo's en geef feedback. Dezelfde start als de andere twee.

• Maak een lesblad. Elk duo schrijft zijn twee of drie belangrijkste lessen groot op een blad, met telkens de concrete actie erbij.

• Hang de galerij op. Alle bladen komen aan de muur, verspreid door de ruimte.

• Wandel rond. Iedereen leest de lessen van de andere koppels. Geef elke deelnemer drie stickers.

• Stem met je stickers. Plak je stickers bij de drie lessen die jij meeneemt naar je eigen gesprekken, ook lessen van andere duo's.

• Oogst plenair. Bekijk samen welke lessen de meeste stickers kregen, en bespreek er kort één of twee: waarom raakt deze les zoveel mensen?

Waarom dit werkt. Doordat de lessen zichtbaar aan de muur hangen, vergelijkt iedereen zijn eigen ervaring met die van de rest, waardoor blinde vlekken zichtbaar worden. Door te kiezen met je stickers maak je je voornemen concreet en zichtbaar voor jezelf. En de lessen met veel stickers tonen de groep meteen welke thema's breed leven, wat een rijk gesprek oplevert.

Tot slot

De drie activiteiten delen dezelfde basis: feedback die veilig en in evenwicht gegeven wordt en die daarna de hele groep bereikt. Kies de carrousel voor energie en beweging, de sneeuwbal om samen gedragen groepslessen op te bouwen, de galerij om iedereen zelf te laten kiezen wat hij meeneemt. Welke je ook kiest, je groep verlaat de sessie met een paar concrete voornemens in plaats van een vaag goed gevoel.

Verder met dit thema? Wil je feedback geven en ontvangen breder leren inzetten in je L&D-praktijk? Volg één van onze gratis webinars via de LUDO L&D academy. Of schrijf je in voor de open Train the trainer opleiding.