Helemaal Fout!

Intro

Wat gebeurt er als je de opdracht krijgt om het zo slecht mogelijk te doen? Plots ontstaat er energie, creativiteit, en… verrassend veel inzicht. Deze activiteit laat deelnemers via een omgekeerde benadering (hoe je iets verpest) tot verrassend heldere oplossingen komen. Je zet ze letterlijk op het verkeerde been om daarna sterker terug te komen.

Deze activiteit maakte ik op basis van het artikel Learning by getting it wrong (on purpose) van Paul Kirschner. Je vindt het artikel via deze link en onderaan deze LUDO heb ik de belangrijkste punten ook samengevat.

Doelen

• Valkuilen en risico’s rond een bepaald thema expliciet maken.

• Inzicht krijgen in wat niet werkt, om helder te maken wat wel werkt.

• Creativiteit en plezier inzetten om serieuze resultaten te bereiken.

• De basis leggen voor een gedeeld kwaliteitskader of actieplan.

Groepsgrootte, Timing & Setting

• Groep: 8 – 30 deelnemers

• Tijd: ± 45 minuten

• Setting: Offline, online of hybride

Voorbereiding

• Kies een relevant thema: bv. “feedback geven”, “effectief vergaderen”, “klantgericht werken”...

• Zorg voor werkbladen of een digitaal alternatief (bv. Miro, Padlet, gedeelde slides).

• Voor online: breakout rooms, gedeeld notitiebord of chat.

• Voor offline: flipcharts, stiften, post-its.

Stap-voor-stap Format

1. Reflectie (individueel)

• Vraag deelnemers:“Wat zou je doen als je dit écht wil verpesten? Wat is de slechtst mogelijke aanpak?”

• Laat hen 3–5 ideeën noteren.

  Voorbeeld: bij “klantcontact” → “Niet luisteren”, “te laat zijn”, “de klant onderbreken”

2. Delen (in groepjes van 3–6)

• Iedere deelnemer geeft zijn blaadje door aan een ander groepslid.

• Vorm kleine groepjes (breakouts of tafels). In de groepjes vind je niet je eigen ideeën terug.

• De groep maakt gezamenlijk een Top 5 van de ergste valkuilen. 

• Elke groep geeft hun lijst door met negatieve gedragingen of principes aan een andere groep.

• Laat daarna elk team deze valkuilen omkeren:Wat is het tegenovergestelde of het positieve alternatief?

  • Vb: “Niet luisteren” → “Actief luisteren

  • Vb: “Geen voorbereiding” → “Grondige voorbereiding”

3. Synthese & Presentatie

• Elke groep presenteert hun lijst met positieve gedragingen of principes.

• Verzamel deze plenair op één centrale lijst (bord, flip-over, whiteboard).

• Elimineer doublures, bundel verwante items.

• Benoem het resultaat: bv. "Checklist voor kwaliteit", "10 principes van goed overleg"...

  
  

4. Debriefing (kort en krachtig)

• Wat verraste je tijdens het omkeren van de valkuilen?

• Welke inzichten kreeg je over je eigen gedrag of team?

• Wat is de kracht van deze omgekeerde benadering?

  
  

Volgende stappen

• Gebruik de gegenereerde lijst als vertrekpunt voor een vervolgsessie.

• Laat deelnemers een prioritering maken: wat is meest urgent?

• Zet de uitkomsten om in concrete gedragsafspraken of toetsingscriteria.

• Koppel de uitkomsten aan leerdoelen of competentieprofielen.

  
  

Variaties

• Online whiteboards: gebruik Miro of Padlet om negatieve/positieve acties visueel te structureren.

• Individueel startpunt: Laat deelnemers anoniem inzenden, zodat de valkuilen nog eerlijker zijn.

• Thema-focus: Laat elk groepje focussen op een ander subthema (bv. voorbereiding, communicatie, opvolging).

• Plenaire versie: Bij kleine groepen kan dit ook in één kring gebeuren met post-its op een bord.

Learning by getting it wrong (on purpose) van Paul Kirschner.

Wat als je beter zou leren door bewust een fout te maken, terwijl je het juiste antwoord al kent? Dat is precies wat onderzoekers onderzochten in een reeks experimenten.

Ze ontdekten dat studenten die een fout bewust maakten en die onmiddellijk corrigeerden, even goed scoorden als studenten die gewoon het juiste antwoord probeerden op te halen uit hun hoofd. Maar wat bleek na een week? Diezelfde ‘foutmakers’ onthielden de leerstof beter op langere termijn.

Waarom werkt dit?

• Door een fout te maken en meteen recht te zetten, maak je het onderscheid tussen ‘juist’ en ‘niet juist’ veel scherper in je hoofd.

• Je activeert niet alleen de goede kennis, maar ook concurrerende ideeën en leert die uitsluiten.

• Het proces voelt vreemd of onnatuurlijk, maar het maakt het leren juist dieper.

Belangrijk is wel:

• Je moet het juiste antwoord al kennen.

• De fout moet inhoudelijk logisch lijken, anders leer je er niets van.

• En de fout moet onmiddellijk worden gecorrigeerd.

Wat het níét is:

Dit is geen ‘mislukken en daaruit leren’. Het is ook geen ‘op goed geluk proberen’. Hier draait het om bewuste fouten, gebaseerd op kennis. Leren gebeurt dus niet door te falen, maar door te vergelijken.

Wat kunnen trainers hiermee?

Je hoeft fouten niet te vermijden maar je moet ze ontwerpen. Maak het veilig en leerzaam om even fout te denken. Want pas dan wordt ‘weten wat juist is’ echt helder.